İçeriğe atla

Mesane Sarkması (Sistosel) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi


Mesane sarkması, mesanenin pelvik taban zayıflığı nedeniyle vajina ön duvarına doğru inmesiyle oluşan durumdur. Yazıda sistoselin tanımı, nedenleri, belirtileri, dereceleri, teşhis süreci, rahim sarkmasından farkı, idrar kaçırmayla ilişkisi, egzersiz, vajinal peser ve ameliyat seçenekleri ile korunma yolları ele alınır.

İçindekiler 14
  1. Mesane Sarkması Nedir?
  2. Sistosel Nedir?
  3. Mesane Sarkması Neden Olur?
  4. Mesane Sarkması Belirtileri Nelerdir?
  5. Mesane Sarkması Dereceleri Nelerdir?
  6. Mesane Sarkması Nasıl Teşhis Edilir?
  7. Mesane Sarkması ile Rahim Sarkması Arasındaki Fark Nedir?
  8. Mesane Sarkması İdrar Kaçırmaya Neden Olur mu?
  9. Mesane Sarkması Tedavisi Nasıl Yapılır?
  10. Mesane Sarkması Egzersizle Düzelir mi?
  11. Vajinal Peser Nedir, Kimlere Uygulanır?
  12. Mesane Sarkması Ameliyatı Nasıl Yapılır?
  13. Mesane Sarkmasından Korunma Yolları
  14. Kaynaklar

Mesane Sarkması Nedir?

Mesane, vajinanın ön duvarıyla komşu olan ve idrarı biriktiren kas yapılı bir organdır. Aradaki destek dokusu (fasya olarak da bilinen bağ dokusu tabakası) zayıfladığında mesane aşağı doğru kayar ve vajina içine doğru çıkıntı yapar. Hafif vakalarda kişi bunu fark etmeyebilir, ileri vakalarda ise çıkıntı vajina girişine kadar ulaşabilir. Durum yaşlanan kadınlarda ve çok doğum yapanlarda daha sık görülür.

Sistosel Nedir?

Sistosel, mesane sarkmasının tıbbi adıdır ve Latince kökenli bu terim mesane ile fıtık anlamına gelen kelimelerden türemiştir. Jinekolojide pelvik organ prolapsusu (pelvik organların yerinden inmesi) başlığı altında sınıflandırılır. Ön vajinal duvar defekti ya da anterior prolapsus olarak da adlandırılır. Pelvik organ sarkmaları arasında en sık görülen tür sistoseldir.

Mesane Sarkması Neden Olur?

Temel neden, mesaneyi taşıyan kas ve bağ dokusunun zamanla gücünü kaybetmesidir. Gebelik, özellikle zor ya da çok sayıda vajinal doğum, bu zayıflamanın en bilinen sebebidir. Menopoz sonrasında östrojen düşüşü dokuların elastikiyetini azaltarak tabloyu hızlandırır. Kronik kabızlık, süreğen öksürük, fazla kilo ve ağır yük kaldırma gibi karın içi basıncı artıran durumlar da riski yükseltir. Genetik olarak bağ dokusu zayıf olan kişilerde sarkma daha erken ortaya çıkabilir.

Mesane Sarkması Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler sarkmanın derecesine göre değişir ve hafif vakalarda hiç şikâyet olmayabilir. Mesane sarkması belirtileri çoğunlukla vajinada ağırlık hissi ve idrar yapmayla ilgili sorunlarla kendini gösterir. Sık görülen şikâyetler aşağıda sıralanmıştır.

  • Vajinada dolgunluk, baskı ya da bir şey sarkıyormuş hissi
  • Öksürme, hapşırma ya da gülme sırasında idrar kaçırma
  • İdrar yaparken zorlanma ve mesanenin tam boşalmadığı hissi
  • Sık idrara çıkma ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
  • Cinsel ilişkide ağrı ya da rahatsızlık
  • Bel ve kasık bölgesinde çekilme hissi

Bu şikâyetler genellikle gün içinde, uzun süre ayakta kalındığında ve akşam saatlerinde artar. Yatınca rahatlama olması sarkma için tipik bir bulgudur. Şikâyetlerin yoğunluğu her zaman sarkmanın derecesiyle paralel gitmez, hafif bir sarkma bile belirgin rahatsızlık yaratabilir.

Mesane Sarkması Dereceleri Nelerdir?

Sarkmanın derecesi, mesanenin vajina içindeki konumuna göre belirlenir ve tedavi seçimini doğrudan etkiler. Muayene sırasında kadın ıkındığında yapılan değerlendirme, kullanılan sınıflandırma sistemine göre dört basamakta sonuçlanır. Dereceler aşağıdaki gibidir.

  1. Birinci derece: Mesane vajinanın üst kısmına hafifçe inmiştir.
  2. İkinci derece: Mesane vajina girişine yaklaşmıştır.
  3. Üçüncü derece: Mesane vajina girişine ulaşmış ya da hafifçe dışarı taşmıştır.
  4. Dördüncü derece: Mesane tamamen vajina dışına çıkmıştır.

Bu sınıflandırma tedavinin planlanmasında yol gösterici olsa da tek başına belirleyici değildir. Hastanın şikâyetleri, yaşı ve cinsel aktivitesi de karar sürecine dahil edilir. Birinci ve ikinci derece sarkmalar çoğunlukla ameliyatsız yöntemlerle takip edilebilirken, ileri dereceler cerrahi değerlendirme gerektirebilir.

Mesane Sarkması Nasıl Teşhis Edilir?

Teşhis, şikâyetlerin dinlenmesi ve jinekolojik muayeneyle konur. Muayenede hasta ıkınırken ya da öksürürken mesanenin vajina içindeki inişi değerlendirilir, bazen ayakta da kontrol yapılır. Gerekli durumlarda ürodinami (mesane basınç ve işlevini ölçen test), idrar tahlili ve ultrasonografi eklenir. İdrar yaptıktan sonra mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesi, mesanenin boşalma düzeyini gösterir.

Mesane Sarkması ile Rahim Sarkması Arasındaki Fark Nedir?

Mesane sarkmasında inen organ mesanedir ve çıkıntı vajinanın ön duvarından gelir. Rahim sarkmasında ise rahim, vajina içine ya da dışına doğru iner ve vajinanın üst kısmından hissedilir. İki durum aynı pelvik taban zayıflığına bağlı olduğu için birlikte görülebilir. Mesane sarkmasında idrar şikâyetleri öne çıkarken, rahim sarkmasında genellikle ağırlık ve dolgunluk hissi baskındır. Ayrımı muayene yapar ve tedavi planı buna göre şekillenir.

Sistosel nedir

Mesane Sarkması İdrar Kaçırmaya Neden Olur mu?

Evet, mesane sarkması idrar kaçırmaya yol açabilir, ancak her hastada görülmez. Mesane boynunun desteği zayıfladığında öksürme, gülme ya da zıplama sırasında stres tipi idrar kaçırma gelişir. İlginç biçimde ileri derecede sarkmada mesane kıvrılarak idrar yolunu tıkayabilir ve bu kez idrar yapmakta zorlanma ortaya çıkar. İdrar kaçırma şikâyeti varsa bunun sarkmadan mı yoksa ayrı bir mesane sorunundan mı kaynaklandığı muayeneyle ayırt edilmelidir.

Mesane Sarkması Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi, sarkmanın derecesine, şikâyetlerin düzeyine ve hastanın yaşına göre basamaklı planlanır. Şikâyeti olmayan hafif vakalarda yalnızca takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Orta düzeyde şikâyet varsa pelvik taban egzersizleri, fizyoterapi, hormon desteği ve vajinal peser gibi ameliyatsız seçenekler denenir. Bunlara rağmen şikâyetler sürüyorsa ya da sarkma ileri düzeydeyse cerrahi tedavi gündeme gelir. Doğru yöntem muayene sonrası kişiye özel belirlenir.

Mesane Sarkması Egzersizle Düzelir mi?

Egzersiz, hafif ve orta derece sarkmalarda şikâyetleri azaltabilir ve ilerlemeyi yavaşlatabilir, ancak sarkmış mesaneyi tamamen eski yerine döndüremez. Kegel egzersizi (pelvik taban kaslarını bilinçli kasıp gevşetme çalışması) günde üç set ve her sette yaklaşık 10 tekrar olarak uygulanır. Etki genellikle 4 ila 6 haftada başlar ve düzenli uygulamayla pekişir. Doğru kasın çalıştırıldığından emin olmak için pelvik taban fizyoterapisinden destek alınması faydalıdır. İleri derece sarkmada egzersiz tek başına yeterli olmaz.

Vajinal Peser Nedir, Kimlere Uygulanır?

Vajinal peser, vajinaya yerleştirilen ve sarkan organı yukarıda tutan silikondan yapılmış destek cihazıdır. Halka, küp ve donut gibi farklı şekil ve boyutlarda bulunur ve hekim tarafından kişiye uygun olanı seçilir. Ameliyat istemeyen, cerrahi riski yüksek olan ya da yeni doğum planlayan hastalarda tercih edilir. Düzenli aralıklarla temizlenmesi ve kontrol edilmesi gerekir, aksi halde akıntı ve doku tahrişi görülebilir. Cinsel olarak aktif kadınlarda çıkarılabilen tipler seçilebilir.

Mesane Sarkması Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat, konservatif yöntemlere yanıt vermeyen ya da ileri derece sarkması olan hastalarda uygulanır. En sık yöntem, vajina ön duvarından girilerek mesaneyi taşıyan dokunun onarılması ve sağlamlaştırılmasıdır. Gerekli görülürse sentetik ya da biyolojik yama kullanılabilir. Rahim sarkması da varsa aynı seansta birlikte düzeltilebilir. İşlem genellikle spinal ya da genel anestezi altında yapılır ve hasta birkaç gün içinde taburcu olur. İyileşme sürecinde ağır kaldırmaktan ve ıkınmaktan birkaç hafta kaçınılması gerekir.

Ameliyat kararı verilirken hastanın yaşı, cinsel yaşamı ve ileride gebelik planı mutlaka değerlendirilir. Her cerrahi yöntemde olduğu gibi nüks (sarkmanın tekrarlaması) ihtimali vardır ve bu risk, kronik kabızlık ya da ağır kaldırma gibi etkenler sürerse artar. Vajinal gevşeklik hissi bulunan hastalarda lazerle vajina daraltma gibi cerrahi olmayan seçenekler de konuşulabilir, ancak bu uygulamalar sarkmayı onarmaz.

Mesane Sarkmasından Korunma Yolları

Pelvik tabanı yıpratan etkenleri azaltmak sarkma riskini belirgin biçimde düşürür. Hamilelikte ve doğumdan sonra düzenli egzersiz yapmak, kasların daha hızlı toparlanmasını sağlar. Aşağıdaki alışkanlıklar korunmaya yardımcı olur.

  • Kilonun sağlıklı aralıkta tutulması
  • Lifli beslenme ve yeterli su tüketimiyle kabızlığın önlenmesi
  • Ağır yükleri kaldırırken nefesi tutmadan ve kasları destekleyerek hareket edilmesi
  • Sigaranın bırakılması ve süreğen öksürüğün tedavi ettirilmesi
  • Menopozda doku sağlığı için hekimle biyoeşdeğer hormon tedavisi (vücudun ürettiği hormonlara yapısal olarak benzeyen hormon desteği) seçeneğinin konuşulması

Bu önlemler sarkmayı kesin olarak engellemese de gelişme olasılığını ve ilerleme hızını azaltır. Etkisini görmek için uzun süre düzenli sürdürülmeleri gerekir. Yıllık jinekolojik kontrollere gitmek, başlangıçtaki hafif sarkmaların erken yakalanmasını sağlar.

Kaynaklar

Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi için aşağıdaki uluslararası sağlık kuruluşlarının yayınlarına başvurabilirsiniz.

Blog, Blog

Benzer İçerikler

WhatsApp Mesaj
WhatsApp